Azərbaycan ədəbiyyatının tarixini anlamaq üçün bizim öncəlikli olaraq antik dövrə qayıtmaq lazımdır. İlkin zamanlarda Azərbaycan ərazisində yaşayan xalqlar öz mifoloji hekayələrini, dastanlarını və şeirlərini ağızdan-ağıza ötürmüşlərdir. Bu dövrdən qalan ən məşhur ədəbi yaddaş "Kitabi Dədə Qorqud"dur ki, həm folklorik, həm də ədəbi dəyər daşıyır.

Orta əsrlərdə, islam mədəniyyətinin təsiri altında qucaqlanan ərəb əlifbası ilə Azərbaycan ədəbiyyatında yeni bir səhifə açılır. Bu dövrün ən parlaq siması Nizami Gəncəvi olmuşdur. Nizaminin əsərləri dünya ədəbiyyatına böyük təsir etmiş və hələ də bir çox dillərə tərcümə edilir.

XIX əsrin əvvəllərindən etibarən Azərbaycan ədəbiyyatı Avropa mədəniyyəti ilə daha çox yanaşmağa başlar. Bu dövrdə romantizm və realizm akımlarının təsiri altında müxtəlif janrların inkişafına şahid oluruq. Bu dövrün ən seçkin simalarından biri də M.F. Axundov dur ki, dramaturgiyanın inkişafında öz izini qoymuşdur.

XX əsrin başlanğıcında Azərbaycan ədəbiyyatı sosial və siyasi dəyişikliklərin təsiri altında olmuşdur. Bu dövrün ən tanınmış şairi Səməd Vurğun olmuşdur. Onun əsərləri həm formal, həm də məzmun cəhətdən çox yeni idi və ədəbiyyatın inkişafında mühüm rol oynadı.

Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı isə dünya ədəbiyyatına öz özgün və çoxrəngli səciyyəsini göstərir. Bu dövrün ən seçkin ədəbi simalarından biri Anar Rzayevdir. Onun romanları XXI əsrin Azərbaycan ədəbiyyatının ən gözəl nümunələrindən biri hesab edilir.

Beləliklə, Azərbaycan ədəbiyyatının tarixi zəngin və çoxrəngli bir tablo təşkil edir. Bu tabloda hər dövrün öz özgün və eyni zamanda keçmiş dövrlərdən miras qalan təsirləri hiss olunur. Hər bir yeni nəsil, öncəkilərinin qoyduğu əsaslar üzərində yeni bir mərhələ inşa edir və bu da Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında böyük rol oynayır.